Towarzystwo Lekarskie Warszawskie
Siedziba Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego
Rok
założenia
1820
 

Pamiętnik TLW 2006

 powrót
Od Redakcji

Od Redakcji

 

            Kiedy powierzono mi rolę redaktora dziesiątego, jubileuszowego tomu „Pamiętnika Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego”, postanowiłem zaprosić na jego łamy Kolegów z zaprzyjaźnionej krakowskiej Katedry Historii Medycyny.

            Cieszy nas, że propozycję współpracy przyjęli w pierwszej kolejności Pan Profesor Zdzisław Gajda, od roku członek honorowy naszego Towarzystwa, oraz wybitny historyk chirurgii Pan Docent Władysław Lejman i adiunkt Katedry dr Ryszard Gryglewski.

            Profesor Gajda pisze o Ludwiku Bierkowskim, najwybitniejszym po Czerniakowskim chirurgu polskim pierwszej połowy XIX w., który stworzył podwaliny pod nowoczesną chirurgię krakowską. Wrażliwy na nowości, wydobył z zapomnienia postać włoskiego chirurga, działającego w dalekim Charkowie, profesora Vanzettiego. Bierkowski przedstawił opisaną przez niego metodę używania waty w medycynie, po czym wprowadził ją w bardzo dużym materiale w zabiegach chirurgicznych i podał do publicznej wiadomości.

            W artykule pt.: Początki chirurgii gruczołu tarczowego na ziemiach polskich przedstawiono technikę i koncepcje, jakie towarzyszyły polskim chirurgom od zarania operacyjnego leczenia wola. Podkreślono, że pierwsze kazuistyczne doniesienia dotyczące operacji tarczycy ukazały się na łamach „Pamiętnika TLW” i były dziełem chirurgów warszawskich. Omawiając kolejne źródłowe doniesienia, zwrócono uwagę zwłaszcza na Jana Mikulicza, który jako pierwszy zaproponował i zalecił klinową resekcję zamiast „koherowskiego” wyłuszczenia gruczołu.

            „Krytyka Lekarska” była niezwykłym zjawiskiem w polskim piśmiennictwie medycznym,  które zaistniało dzięki woli i uporowi jednego człowieka, Zygmunta Kramsztyka. Prezentowany tekst przybliża jeden z celów, jaki stawiała sobie „Krytyka Lekarska”, tj. ocenę polskiego piśmiennictwa medycznego, zarówno pod kątem liczby czasopism, liczby i jakości ukazujących się prac czy podręczników, ich właściwego redagowania i odbioru przez czytelników, jak też pod kątem poprawności stylistyki i użycia właściwej terminologii.

            Spośród prac przygotowanych przez Kolegów ze środowiska warszawskiego przede wszystkim warto zapoznać się z artykułem wybitnego chirurga i humanisty, prof. Tadeusza Tołłoczki. Profesor zastanawia się nad historycznymi, finansowymi i socjologicznymi uwarunkowaniami, determinującymi obecną zapaść publicznej ochrony zdrowia. Jego zdaniem zdrowie społeczeństwa nigdy nie było u nas wartością polityczną. Nigdy też nie było uznawane za czynnik promujący rozwój gospodarczy kraju. Walka z biedą i wykluczeniem społecznym nigdy też nie wyszły poza sferę sloganów, haseł i przedwyborczych obietnic. Dlatego poszerza się u nas obszar biedy. Zanik społecznej wrażliwości i solidarności w odniesieniu nawet do tak podstawowych wartości jak życie i zdrowie współobywatela, zdaniem profesora Tołłoczki jest wyrazem zglobalizowanej dehumanizacji życia społecznego w Polsce. Sytuację znamiennie pogłębia klientelizacja stosunków międzyludzkich, zamieniająca poczucie lojalności wobec własnej wspólnoty na konkurencję. Powoduje to utrzymujące się, a nawet postępujące poczucie społecznej bezradności i nieufności.

            W interesującym artykule Wizerunek polskiego lekarza w literaturze XIX wieku mgr Joanna Mackiewicz słusznie podkreśla, że „literatura piękna drugiej połowy XIX stulecia przyczyniła się znacznie do wykreowania nowej kategorii lekarzy – inteligentów”.  W równie ciekawym artykule dr Hanna Niemirowska-Mikulska omawia pięć rozpraw, w których Jerzy Christian Arnold (1747-1827), lekarz nadworny króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, ocenia postęp nauk lekarskich i opisuje „zaangażowanie i popieranie (...) nauki i sztuki przez króla i panów polskich”.

            Przedstawiliśmy zaledwie kilka prac, zamieszczonych w stałych, różnych działach „Pamiętnika”. Pragniemy jednak zapewnić, że również pozostałe artykuły i materiały są bardzo interesujące i godne uwagi.  Z powodu ograniczonej objętości „Pamiętnika TLW” sprawozdanie z uroczystości 200-lecia Polskich Towarzystw Lekarskich i 185-lecia TLW 25 listopada 2005 r. podano w dużym skrócie.

 

 

Wojciech Noszczyk

Towarzystwo Lekarskie Warszawskie, Ul. Raszyńska 54, 02-032 Warszawa, Tel/fax 0-22 823-96-82