Towarzystwo Lekarskie Warszawskie
Siedziba Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego
Rok
założenia
1820
 

Pamiętnik TLW 2008

 powrót
Byłem cichociemnym…

Hanna Kołodziejska

 

 

Byłem cichociemnym…

 

W dniu 16 kwietnia 2008 r. w Domu i Klubie Lekarza TLW przy ul. Raszyńskiej 54 odbyły się dwie miłe uroczystości. Pierwszą z nich była prezentacja książki gen. Stefana Bałuka pt. Byłem cichociemnym..., drugą– wręczenie kolejnej grupie sanitariuszek Powstania Warszawskiego medalu „Digno Laude”, przyznanego przez TLW.

W imieniu Prezesa TLW, prof. Jerzego Jurkiewicza, który z powodu choroby nie mógł uczestniczyć w uroczystości, licznie zgromadzonych gości powitała serdecznie Sekretarz TLW dr med. Wiesława Granowska.

Po wysłuchaniu tradycyjnej pieśni Gaude Mater Polonia głos zabrał dr Witold Sikorski, który był z autorem książki w tym samym zgrupowaniu „Radosław”, i przedstawił w zarysie jego sylwetkę.

Generał Stefan Starba Bałuk jest jednym z 316 „ptaszków”– spadochroniarzy Armii Krajowej szkolonych w Wielkiej Brytanii i zrzucanych w okupowanym Kraju.  Jedna trzecia cichociemnych poległa, reszta została zakatowana przez UB i NKWD. Kto przeżył, został po wojnie aresztowany. Generał Stefan  Bałuk przeszedł w czasie Powstania Warszawskiego na Żoliborz i do Kampinosu, aby nawiązać łączność z innymi oddziałami. Następnie  powrócił do swoich kolegów na Starówkę. Za ten wyczyn otrzymał od gen. Tadeusza  Bora –Komorowskiego Virtuti  Militari. Pasją gen. Stefana Bałuka, a później źródłem zarobkowania była fotografia. Jego autorstwa jest m.in. wystawa zdjęć  w Muzeum Powstania Warszawskiego, przedstawiająca Służby Sanitarne w Powstaniu.

Następnie głos zabrał gen. Stefan Bałuk.

Na wstępie przypomniał słowa Ojca Świętego Jana Pawła II, wypowiedziane w 1979 r., że cichociemni to „ładny kawałek historii Polski’’.

Struktura zaczęła się na przełomie 1939/1940 r. kiedy to dwóch kapitanów WP Jan Górski i  Maciej Kalenkiewicz zgłosili do Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego projekt nawiązania łączności z Krajem drogą lotniczą i kierowania tą drogą oficerów i instruktorów do dyspozycji ZWZ, a następnie Armii Krajowej. 

Rozkaz wydany w tej sprawie gen. Zającowi nie został zrealizowany, ponieważ siły lotnicze na  Zachodzie nie miały samolotów do wykonywania zrzutów.  Sprawa ruszyła 8 lipca 1940 r., kiedy w Sztabie Głównym powstał  VI Oddział Specjalny.

16 lipca 1940 r. Churchill  powołał tajną organizację Special Operations Executive
( SOE).
Miała ona nawiązać współpracę z podziemnym Ruchem Oporu w całej Europie. W skład  SOE weszła  Sekcja Polska, była jednak  autonomiczna, miała  swoje  szyfry itp.

Zaczęto wyszukiwać odpowiednich osób. Warunki fizyczne były ważne, ale równie ważna była  psychika. Selekcja była bardzo duża. Zgłosiło się 2413 kandydatów, ukończyło z pozytywnym wynikiem 605. Skierowano 579 do skoku w Polsce, skakało 316…. ( jedna kobieta prof. Elżbieta Zawadzka).  Rodzaj tych służb to wśród 316 osób – 28 to kurierzy polityczni, 27 oficerów wywiadu, 50 oficerów łączności, 24 oficerów sztabowych, 22 – służby lotnicze, 11 instruktorzy pancerni i   przeciwpancerni, 3 z legalizacji (podrabianie dokumentów), 169 dywersja i partyzantka.     

„Ta książka– powiedział na zakończenie autor–  jest studium psychicznym osób będących cichociemnymi. Serdecznie namawiam do jej przeczytania, bo zawiera wiele nieznanych szczegółów oraz 200 oryginalnych zdjęć”.

Wystąpienie gen. Stefana Bałuka sala przyjęła brawami.

Doktor  Witold Sikorski podziękował za prezentację książki i zapytał, czy ktoś chciałby zabrać głos.

Wystąpił gen. Zbigniew Ścibor –Rylski prezes Związku Powstańców Warszawskich.  Zapewnił że książę przeczytał jednym tchem i jest dobrze udokumentowana.  Nawiązał do swoich kontaktów z cichociemnymi w czasie wojny, kiedy przyjmował zrzuty w łowickiem i wyszkowskiem. Stwierdził że pierwsze zrzuty były tragiczne.

Książka jest autentyczna i prawdziwa. Powinna być lekturą szkolną, aby młodzież znała prawdę o Wojsku Polskim lat okupacji.

Dzień prezentacji książki dr med. Andrzej Zaorski nazwał dniem szczęśliwym. Jednocześnie wyraził pewien żal,  że nie możemy dotrzeć do młodzieży, która stosunkowo najmniej wie o latach okupacji. W Liceum  Zamoyskiego miał pogadanki i każdemu rocznikowi uczniów przedstawiał swoje losy powstańcze. Działalność cichociemnych  była tajna i nawet po wojnie nie można było jej przedstawiać. Przypomniał, że w X Pawilonu na Rakowieckiej był więziony w tym  samym czasie co generał Bałuk. Poprosił również gen. Stefana Bałuka, aby w Liceum Zamoyskiego przedstawił młodzieży bogate, fascynujące wspomnienia.

Dziękując za niezwykle interesującą prezentację ksiązki dr Wiesława Granowska w imieniu Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego wręczyła gen Stefanowi Bałukowi różę.

W drugiej części uroczystości odbyło się wręczenie kolejnych medali „Digno Laude” sanitariuszkom Powstania Warszawskiego.

Zostało odznaczonych 29 osób.

Medale wręczali wiceprezes Związku Powstańców Warszawskich  dr med.  Halina Jędrzejewska i przewodniczący Koła Medyków i Lekarzy przy TLW dr med. Andrzej Zaorski. Doktor Halina Jędrzejewska przypomniała, że medal „Digno Laude”  został ustanowiony przez TLW dla medyków i pielęgniarek walczących w Powstaniu Warszawskim. 

W imieniu odznaczonych  Adela Gawryszewska-Błaszczyńska  podziękowała za wyróżnienie sanitariuszek medalem Digno Laude. Powiedziała: „Jesteśmy wdzięczni TLW i Prezesowi Jerzemu Jurkiewiczowi za przypomnienie roli sanitariuszek  w Powstaniu Warszawskim”.

Na zakończenie odśpiewano Marsz Mokotowa.  Zaproszenie przez dr Witolda Sikorskiego wszystkich gości na tradycyjny poczęstunek zakończyło to bogate we wspomnienia spotkanie.

 

Lista osób odznaczonych  „Digno Laude”  w dniu 16 kwietnia 2008 r.

 

1. Jadwiga Przybylska-Wolf

2. Irena Lubańska

3. Hanna Pawlik

4. Adela Gawryszewska- Błaszczyńska

5. Czesława Karaszewska

6. Mirosława Litterer-Opałło
7. Pelagia Hoffman-Orlewicz
8. Barbara Stylińska

9. Maria Uśpieńska

10. Irena Sroczyńska

11. Janina Libhard

12. Maria Przyrowska-Bóbr

13. Izabella Wilczyńska-Szalawska

14. Lucyna Żebrowska-Petrus

15. Krystyna Bolesta-Józefowicz

16. Barbara Podgórska

17. Daniela Ptaszyńska

18. Maria Alicja Tomicka- Wilkoszewska

19. Helena Zasępa

20. Blandyna Ziółkowska

21. Irena Królikowska

22. Jadwiga Dudziak

23. Helena Wiewiórska-Skoczyńska

24. Natalia Wittlin

25. Krystyna Liwinzon-Markowska

26. Teresa Freund-Krasicka-Czachowska

27. Łucja Malinowska-Stasiakowa

28. Hanna Dryll

29. Lech Strojecki

 

Towarzystwo Lekarskie Warszawskie, Ul. Raszyńska 54, 02-032 Warszawa, Tel/fax 0-22 823-96-82